
Nội dung chính
Ít ai ngờ rằng loại củ có màu tím đỏ sẫm, giá thành rất bình dân và được trồng ở khắp các vùng miền Việt Nam lại vừa được các chuyên gia dinh dưỡng Mỹ xếp vào nhóm rau củ "đỉnh" nhất thế giới. Đó là củ dền – nguyên liệu xuất hiện trong vô số món ăn quen thuộc, từ nước ép, canh xương đến các món chay thanh đạm.
Củ dền được CDC xếp hạng như thế nào?
Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa dịch bệnh Mỹ (CDC) từng công bố một bảng xếp hạng dựa trên chỉ số mật độ dưỡng chất của các loại rau củ phổ biến. Trong danh sách này, củ dền đứng ở vị trí thứ 4 trong nhóm 10 loại rau giàu dưỡng chất nhất hành tinh, vượt qua nhiều loại rau củ vốn được xem là "siêu thực phẩm" quen thuộc khác.
Điều đặc biệt là ở Việt Nam, củ dền hoàn toàn không phải hàng hiếm hay đắt đỏ. Loại củ này được canh tác rộng rãi ở nhiều tỉnh thành, có mặt thường xuyên tại các chợ, siêu thị với mức giá rất phải chăng – một lợi thế lớn giúp ai cũng có thể dễ dàng bổ sung vào thực đơn hằng ngày.
Củ dền là minh chứng rõ nét cho việc thực phẩm tốt cho sức khỏe không nhất thiết phải đắt đỏ hay xa lạ.
Bảng dinh dưỡng trong 100g củ dền tươi
Sắc đỏ tím đặc trưng của củ dền đến từ betacyanin – một sắc tố thuộc nhóm betalain có khả năng chống oxy hóa mạnh. Bên cạnh sắc tố quý này, củ dền còn là nguồn cung cấp nhiều vi chất thiết yếu cho cơ thể.
Thành phần dinh dưỡng ước tính trong 100g củ dền sống
- Năng lượng: Khoảng 43 kcal
- Nước: Khoảng 88%
- Protein: Khoảng 1,6g
- Carbohydrate: Khoảng 9,6g (trong đó ~6,8g là đường tự nhiên)
- Chất xơ: Khoảng 2,8g
- Vi chất nổi bật: Folate, kali, sắt, vitamin C, nitrat vô cơ
Không chỉ phần củ, lá của củ dền cũng chứa nhiều vitamin và khoáng chất có lợi cho tim mạch và quá trình chuyển hóa, hoàn toàn có thể tận dụng để chế biến thay vì bỏ đi.
8 lý do củ dền là "món quà" cho sức khỏe
Hỗ trợ hạ huyết áp tự nhiên
Nitrat vô cơ trong củ dền chuyển hóa thành oxit nitric trong cơ thể, giúp giãn mạch và cải thiện lưu thông máu.
Tăng sức bền, thể lực
Nhờ giúp cơ thể sử dụng oxy hiệu quả hơn, củ dền thường được vận động viên dùng trước các buổi tập cường độ cao.
Chống viêm, chống oxy hóa
Sắc tố betalain có đặc tính chống viêm mạnh, giúp bảo vệ cơ thể từ gốc trước nhiều bệnh mạn tính.
Tốt cho hệ tiêu hóa
Chất xơ trong củ dền nuôi dưỡng lợi khuẩn đường ruột, hỗ trợ nhu động ruột và ngừa táo bón.
Hỗ trợ chức năng não bộ
Nitrat giúp tăng lưu lượng máu lên não, đặc biệt ở vùng liên quan trí nhớ và khả năng ra quyết định.
Tiềm năng phòng ngừa bệnh mạn tính
Một số nghiên cứu trong phòng thí nghiệm ghi nhận chiết xuất củ dền có thể làm chậm sự phát triển của một số tế bào bất thường, mở ra hướng nghiên cứu đáng chú ý.
Hỗ trợ kiểm soát cân nặng
Ít năng lượng, nhiều nước và chất xơ giúp tạo cảm giác no lâu mà không dư thừa calo.
Giàu vi chất thiết yếu
Folate, sắt và kali trong củ dền đặc biệt có giá trị với người ăn chay và phụ nữ trong giai đoạn cần bổ sung sắt.
Video: Vì sao củ dền được đánh giá cao?
Chay Hoa Vô Ưu tổng hợp góc nhìn dinh dưỡng và ẩm thực xoay quanh loại củ "quốc dân" này.
Củ dền trong ẩm thực chay Việt Nam
Với vị ngọt tự nhiên nhẹ và sắc đỏ tím đẹp mắt, củ dền là nguyên liệu được yêu thích trong ẩm thực chay. Nước ép củ dền thường được pha cùng táo, cà rốt hoặc cam để dễ uống và cân bằng vị. Ngoài ra, củ dền còn xuất hiện trong canh chay, salad trộn dầu giấm, món luộc chấm muối mè, hay được nướng theo phong cách phương Tây. Màu đỏ tự nhiên của củ dền cũng thường được dùng để tạo màu tự nhiên cho xôi, bánh và các món tráng miệng chay – vừa đẹp mắt vừa an toàn cho sức khỏe.
Đây cũng là lý do vì sao củ dền trở thành nguyên liệu được ưu tiên trong nhiều thực đơn chay lành mạnh, trong đó có các món tại Chay Hoa Vô Ưu.
Cách chọn và chế biến củ dền giữ nguyên dưỡng chất
- Chọn củ dền chắc tay, vỏ nhẵn, không mềm nhũn hoặc có đốm thâm.
- Giữ lại lá củ dền non để nấu canh hoặc xào, tránh lãng phí phần dưỡng chất quý.
- Hấp hoặc luộc vừa chín tới giúp giữ nitrat và vitamin tốt hơn so với chiên ngập dầu.
- Ép nước củ dền tươi nên uống trong ngày, kết hợp cùng trái cây để giảm vị đất đặc trưng.
- Bảo quản củ dền chưa sơ chế ở nơi khô, mát; có thể giữ được nhiều ngày trong ngăn mát tủ lạnh.
Câu hỏi thường gặp
Củ dền có thực sự được xếp hạng là rau tốt nhất thế giới không?
Theo bảng xếp hạng chỉ số mật độ dưỡng chất của CDC Mỹ, củ dền nằm trong nhóm 10 loại rau củ giàu dưỡng chất nhất, đứng ở vị trí thứ 4.
Mỗi ngày nên ăn bao nhiêu củ dền là hợp lý?
Khoảng 100-150g củ dền tươi hoặc một cốc nước ép nhỏ mỗi ngày là mức phổ biến được nhiều chuyên gia dinh dưỡng khuyến nghị, nên đa dạng cùng các loại rau củ khác.
Ăn chay có nên bổ sung củ dền thường xuyên không?
Có. Củ dền là nguồn folate, sắt và chất xơ thực vật quý cho người ăn chay, dễ kết hợp trong nước ép, canh, salad, gỏi và món nướng chay.
Bài viết được biên soạn lại dựa trên thông tin y tế tổng hợp từ báo Dân trí và khuyến nghị dinh dưỡng phổ biến, phục vụ mục đích tham khảo. Không thay thế cho tư vấn y khoa chuyên môn.
